Problem zapominania
Czy zauważyłeś, że wkrótce po nauczeniu się nowego materiału pamiętasz z niego bardzo niewiele? Im mniej masz okazji do powtarzania tego, czego się nauczyłeś, tym szybciej świeżo zdobyta wiedza ulatuje z twojej pamięci. Od dawna wiadomo, że repetitio est mater studiorum (łac.: powtarzanie jest matką nauki). Innymi słowy, najlepszym sposobem zapamiętywania jest powtarzanie nauczonego materiału. Może to być jednak dość frustrujące, gdy musisz powtarzać stare tematy, a twoi nauczyciele czy przełożeni wciąż oczekują, że będziesz przyswajać coraz więcej nowego materiału. Kiedy w takim razie znaleźć czas na jedno i drugie? Zwykle znajdujesz rozwiązanie pośrednie. Większość czasu spędzasz na nauce nowych rzeczy, zapominając to, czego nauczyłeś się wcześniej, i powtarzając tylko materiał potrzebny na bieżące egzaminy czy w innych nagłych przypadkach. Efekt końcowy jest katastrofalny! Większość twojego czasu idzie na marne, ponieważ zapominasz większość wyuczonej wiedzy. Oczywiście zyskujesz ogólne zrozumienie studiowanego materiału, ale zrozumienie również opiera się na śladach pamięciowych i jest równie ulotne. To tylko kwestia czasu, zanim nieodwracalnie stracisz większość swojej inwestycji w naukę. Czy opisana powyżej sytuacja jest nieunikniona? Codzienne obowiązki tak naprawdę nie pozwalają ci powtarzać tego, czego nauczyłeś się wcześniej. Systemy edukacyjne na całym świecie są zorganizowane w sposób, który karze tych, którzy nie opanują nowego materiału. Jesteś wpychany w bezsensowną sytuację. Jesteś naprawdę zmuszony marnować swój czas i… marnować swoje życie. SuperMemo umożliwia kilkukrotne skrócenie czasu potrzebnego na powtórki i rozwiąże niektóre z twoich problemów z nauką.
A jeśli nie masz presji, by uczyć się nowych rzeczy… tym lepiej. SuperMemo pomoże ci zorganizować pamięć. Nawet jeśli zdecydujesz się poświęcać na naukę tylko 3 minuty dziennie!
Przede wszystkim spróbuj poeksperymentować z… Trzema najważniejszymi rzeczami, których nauczyłem się dzisiaj! Zapisz swoją świeżo zdobytą mądrość w SuperMemo i zobacz, jak zmienia twoje życie!
SuperMemo rozwiązuje problem zapominania
Gdy nauczysz się jakiegoś faktu, musisz odświeżyć swoją pamięć krótko przed tym, jak nastąpi zapominanie. Trudno jest jednak przewidzieć dokładny moment zapomnienia. Niektóre fakty zapominane są szybciej, inne mogą pozostać w twojej pamięci przez lata. Na szczęście w procesie zapominania istnieją pewne prawidłowości, które mogą pomóc ci zoptymalizować moment powtórek. Gdy nauczysz się zbioru nowych elementów wiedzy, nazwijmy te elementy itemami, możesz zaobserwować powolny, ale regularny spadek odsetka zapamiętanych itemów. Jeśli użyjesz komputera do wykreślenia krzywej zapominania, możesz łatwo przewidzieć, kiedy dany odsetek itemów zostanie zapomniany. Jeśli zdecydujesz się na stałe pamiętać co najmniej 90% materiału, możesz spróbować zaplanować powtórki w momencie, gdy wciąż pamiętasz 90% tego, czego się nauczyłeś. Wiadomo, że większość materiału będziesz pamiętać jeszcze po znacznie dłuższym czasie. Nie ma jednak lepszego sposobu! Proces zapominania ma charakter losowy i nie da się łatwo powiedzieć, który item przetrwa dłużej, a który zostanie zapomniany szybciej. Obraz komplikuje się jeszcze bardziej, gdy uświadomisz sobie, że różne itemy mają różny stopień trudności i wymagają różnych odstępów między powtórkami. Co więcej, itemy, które zostały już powtórzone raz lub dwa razy, wymagają znacznie mniej odświeżania niż te, które dopiero co zostały nauczone.
Gubisz się? Nie rozpaczaj. Włożono ogromny wysiłek w odkrycie prawidłowości rządzących procesem uczenia się. W efekcie opracowano skuteczne algorytmy, które potrafią szybko wyznaczyć najlepszy możliwy odstęp dla danego itemu, niezależnie od jego trudności i liczby wcześniejszych powtórek. Algorytmy te zostały zaimplementowane w programie komputerowym znanym jako SuperMemo (dostępnym na Windows, Palm, Pocket PC itd.). SuperMemo może nadzorować twoje powtórki przy minimalnym zaangażowaniu z twojej strony. SuperMemo nie jest bezbolesne, ponieważ nie pozwala uczyć się zupełnie bez wysiłku. Można jednak wykazać w ściśle naukowy sposób, że SuperMemo pomaga wielokrotnie zwiększyć tempo nauki. Rzeczywiście, umożliwia ono bliskie zbliżenie się do maksymalnej naturalnej pojemności ludzkiego mózgu do przechowywania i utrwalania informacji. Teoretycznie, w skali przeciętnego życia, SuperMemo umożliwia naukę 10-50 razy szybszą niż metody konwencjonalne oraz osiągnięcie retencji wiedzy na poziomie 95% lub więcej! SuperMemo minimalizuje skutki zapominania oraz całkowity czas potrzebny na naukę. Osiąga się to poprzez planowanie powtórek w starannie określonych odstępach czasu, zwanych odstępami optymalnymi. Te optymalne odstępy są obliczane na podstawie dwóch sprzecznych kryteriów:
- Odstępy powinny być jak najdłuższe, aby uzyskać minimalną częstotliwość powtórek i jak najlepiej wykorzystać tzw. efekt rozłożenia w czasie (spacing effect), który mówi, że dłuższe odstępy między powtórkami, do pewnej granicy, prowadzą do silniejszych śladów pamięciowych
- Odstępy powinny być na tyle krótkie, aby zapewnić, że wiedza wciąż jest pamiętana
W praktyce te dwa kryteria przekładają się na jedno:
Odstępy powinny być tak długie, jak to konieczne, aby zapomniana została jedynie wybrana, niewielka część wiedzy. Ta część (nazywana wskaźnikiem zapominania) może wynosić od 3% (przy wolniejszej i bardzo dokładnej nauce) do 20% (przy szybszej nauce, charakteryzującej się niższą retencją wiedzy)
Jeśli wskaźnik zapominania spadnie poniżej 3%, tempo przyswajania wiedzy staje się niedopuszczalnie niskie. Z drugiej strony tempo przyswajania osiąga szczyt przy wskaźniku zapominania na poziomie około 20%. Powyżej tej wartości, zarówno retencja, jak i tempo przyswajania spadają. Warto zauważyć, że tradycyjną naukę, w której powtórki są ustalane w czasie w sposób dowolny, można porównać do nauki zoptymalizowanej, ale ze wskaźnikiem zapominania znacznie powyżej 50%. Taka nauka jest nie tylko powolna, ale przede wszystkim retencja wiedzy może być niedopuszczalnie niska. W efekcie, zamiast zapamiętywać rzeczy, które są ważne, zapamiętujesz jedynie te, które łatwo zapamiętać, lub te, które przypadkiem zostały powtórzone podczas przeglądania innych części materiału. Ponieważ optymalne odstępy różnią się dla różnych elementów wiedzy, SuperMemo wymaga, aby uczony materiał został podzielony na możliwie najmniejsze fragmenty, zwane itemami. Gdyby itemy miały być powtarzane zbiorowo, np. jako rozdziały podręcznika w nauce tradycyjnej, ogólne optymalne odstępy musiałyby być tak krótkie, jak optymalne odstępy dla najtrudniejszego podelementu w zbiorze. Sprawiłoby to, że nauka byłaby jeszcze mniej efektywna niż nauka metodami klasycznymi! Podział wiedzy na małe fragmenty umożliwia SuperMemo niezależne wyznaczanie optymalnych odstępów dla każdego itemu. Prostota itemów jest być może jeszcze ważniejsza z powodów cytofizjologicznych. Proste itemy umożliwiają pełne pobudzenie właściwych synaps neuronalnych we właściwym momencie. Złożone itemy skutkują ciągami zróżnicowanych impulsów nerwowych, które prowadzą do nieprzewidywalnie zawiłych wzorców pamięciowych na poziomie komórkowym. To sprawia, że optymalizacja nauki staje się trudna albo w ogóle niemożliwa. Stosowanie optymalnych odstępów i prostoty itemów to formuła wysokiej szybkości i wysokiej retencji w nauce. Jednak szybkość nauki nie jest najważniejszym elementem edukacji. Najbardziej liczy się jakość wiedzy. SuperMemo pozwala uczyć się bardzo szybko, ale to wciąż twoja odpowiedzialność, by właściwie dobrać materiał do nauki, przygotowany przez ciebie samego lub przez stronę trzecią
Podsumowanie
- Kluczem do efektywnej nauki jest zminimalizowanie liczby powtórek koniecznych do utrzymania wiedzy w pamięci
- SuperMemo minimalizuje czas nauki poprzez wyznaczanie optymalnych odstępów (czyli odstępów, które powinny dzielić poszczególne powtórki)
- Wiedza zapamiętywana za pomocą SuperMemo musi być podzielona na możliwie najmniejsze fragmenty, zwane itemami
- Korzystając z SuperMemo, nie możesz zapomnieć, że jakość nauki będzie zależeć od doboru materiału oraz sposobu, w jaki zostanie on podzielony na poszczególne itemy
