Jednym z najbardziej frustrujących, ale też fascynujących elementów języka angielskiego jest jego wymowa. Nawet osoby, które dobrze radzą sobie z gramatyką i rozumieniem tekstu, często zaliczają wpadki na słowach, które wyglądają znajomo, a brzmią zupełnie inaczej, niż się spodziewamy. Angielski nie czyta się tak, jak się pisze – i właśnie to sprawia, że wymowa potrafi zaskoczyć na każdym etapie nauki.
W tym artykule przyjrzymy się przykładom z różnych poziomów zaawansowania. Z autentycznymi słowami, które regularnie pojawiają się w rozmowach, filmach i artykułach – i które bardzo często są wymawiane błędnie.
Skąd te wszystkie niespodzianki w angielskiej wymowie?
Angielski to język „historyczny”. Jego pisownia zachowała ślady dawnych wymów, zapożyczeń z francuskiego, łaciny i języków germańskich. Wymowa zmieniała się szybciej niż zapis. Efekt? Słowa, które brzmią nowocześnie, ale zapisane są według zasad sprzed setek lat.
Dlatego próba czytania angielskiego „fonetycznie” kończy się zwykle nieporozumieniem. W tym języku trzeba nauczyć się ufać dźwiękowi, nie literom.
Colonel – klasyk, który łamie wszystkie zasady
To jeden z najbardziej znanych przykładów, który potrafi zszokować nawet osoby na poziomie B2.
- colonel /ˈkɜːnəl/ – pułkownik
The colonel gave an order. – Pułkownik wydał rozkaz.
Zapis sugeruje coś w rodzaju ko-lo-nel. Tymczasem w wymowie nie ma ani „lo”, ani „ne”. To pozostałość po francuskim coronel, które w angielskim przyjęło inną pisownię niż wymowę.
Choir i chaos – gdy „ch” nie brzmi jak „cz”
Litery ch w angielskim potrafią być wyjątkowo zdradliwe.
- choir /ˈkwaɪə/ – chór
She sings in a church choir. – Śpiewa w chórze kościelnym. - chaos /ˈkeɪɒs/ – chaos
The room was in chaos. – W pokoju panował chaos.
Zamiast spodziewanego „czajr” czy „czajos” dostajemy zupełnie inne dźwięki. To efekt greckiego pochodzenia tych słów.
Worcester, Leicester, Gloucester – gdy mapa uczy pokory
Nazwy własne w Wielkiej Brytanii to osobna kategoria językowych niespodzianek. Zapis niemal nigdy nie pomaga w wymowie.
- Worcester /ˈwʊstə/
- Leicester /ˈlestə/
- Gloucester /ˈɡlɒstə/
Przykład w zdaniu:
He lives near Worcester. – Mieszka niedaleko Worcester.
Większość liter znika. To pozostałość po staroangielskich końcówkach, które przestały być wymawiane, ale zostały zapisane.
Słowa, które skracają się „same”
W codziennej mowie wiele angielskich słów traci całe sylaby, choć na piśmie nadal wyglądają „pełnie”.
- comfortable /ˈkʌmftəbl/ – wygodny
This sofa is very comfortable. – Ta kanapa jest bardzo wygodna. - probably /ˈprɒbli/ – prawdopodobnie
I’ll probably be late. – Prawdopodobnie się spóźnię. - vegetable /ˈvedʒtəbl/ – warzywo
Vegetables are good for you. – Warzywa są zdrowe.
Im szybciej mówi się po angielsku, tym bardziej „ekonomiczna” staje się wymowa.
Słowa, które wyglądają znajomo, ale brzmią obco
Szczególnie zdradliwe są wyrazy podobne do polskich, bo intuicja podpowiada błędną wymowę.
- debt /det/ – dług
He is in debt. – Jest zadłużony. - subtle /ˈsʌtl/ – subtelny
There is a subtle difference. – Jest subtelna różnica. - receipt /rɪˈsiːt/ – paragon
Keep the receipt. – Zachowaj paragon.
Nieme b, p czy t to pułapki, które łatwo przeoczyć.
Dlaczego błędna wymowa tak łatwo się utrwala?
Mózg szybko zapamiętuje pierwszą wersję słowa, jaką pozna. Jeśli od początku kojarzysz zapis z błędnym dźwiękiem, później bardzo trudno to „odkręcić”. Dlatego słuchanie i powtarzanie jest kluczowe – znacznie ważniejsze niż samo czytanie.
To także powód, dla którego nauka z całych zdań działa lepiej niż izolowane listy słówek. Kontekst wzmacnia pamięć i utrwala prawidłowe brzmienie.
Jak oswoić angielską wymowę w praktyce?
Najlepsze strategie są zaskakująco proste:
- ucz się słów razem z ich wymową,
- powtarzaj całe zdania, nie pojedyncze wyrazy,
- słuchaj różnych akcentów, ale skup się na jednym na start,
- wracaj do trudnych słów w regularnych odstępach.
To właśnie regularność i kontakt z dźwiękiem sprawiają, że nawet najbardziej „nielogiczne” słowa przestają dziwić. Wymowę przećwiczysz z kursami angielskiego, które skupiają się na tej umiejętności oraz podczas dialogów z AI w MemoChacie.
