{"id":26723,"date":"2021-09-01T07:00:00","date_gmt":"2021-09-01T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.supermemo.com?p=26723"},"modified":"2022-08-29T13:27:24","modified_gmt":"2022-08-29T13:27:24","slug":"kto-wymyslil-spaced-repetition","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition","title":{"rendered":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition? O historii inteligentnych powt\u00f3rek"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci. Rozwa\u017cania nad pami\u0119ci\u0105 zajmowa\u0142y my\u015bli greckich filozof\u00f3w. Swoje prace po\u015bwi\u0119cili jej Platon (427-347 p.n.e.) oraz jego ucze\u0144 i krytyk Arystoteles (388-322 p.n.e.). Ten ostatni zebra\u0142 swoje przemy\u015blenia m.in. w traktacie \u201eO pami\u0119ci i przypominaniu sobie\u201d. \u0141aci\u0144skie powiedzenie repetitio mater studiorum est (pl. powtarzanie jest matk\u0105 nauki) dowodzi, \u017ce ju\u017c staro\u017cytni Rzymianie zdawali sobie doskonale spraw\u0119 z wp\u0142ywu powt\u00f3rze\u0144 na pami\u0119tanie, cho\u0107 pewnie nie byli w stanie uj\u0105\u0107 tej relacji w liczbach.<\/p>\n <\/div>\n<\/div>\n

\n

Pierwsze badania nad pami\u0119ci\u0105<\/h1>\n\n

Prawdopodobnie pierwszym naukowcem, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 zbada\u0107 i opisa\u0107 procesy zwi\u0105zane z zapominaniem w spos\u00f3b charakterystyczny dla nauk \u015bcis\u0142ych, by\u0142 niemiecki psycholog Hermann Ebbinghaus<\/a>. Nie wymy\u015bli\u0142 on co prawda spaced repetition, ale w latach 1879-80 i 1883-1884 wykona\u0142 dwie ponad roczne serie zaprojektowanych przez siebie eksperyment\u00f3w, kt\u00f3rych wyniki opublikowa\u0142 w monografii \u201eO pami\u0119ci\u201d (oryg. \u00dcber das Ged\u00e4chtnis<\/a>, ang. Memory: A Contribution to Experimental Psychology<\/a>). Ebbinghaus opar\u0142 swoje pr\u00f3by o pomys\u0142 zapami\u0119tywania serii sztucznych sylab utworzonych ze z\u0142o\u017cenia dw\u00f3ch sp\u00f3\u0142g\u0142osek rozdzielonych samog\u0142osk\u0105, np. KAB, LEZ, GEC, itp. Bezsensowno\u015b\u0107 tre\u015bci mia\u0142a gwarantowa\u0107 nowo\u015b\u0107 zapami\u0119tywanych informacji i minimalizowa\u0107 ryzyko, \u017ce ich powt\u00f3rki nie wyst\u0105pi\u0105 samoistnie. Jak pisze w swojej pracy Ebbinghaus, zapami\u0119tywany przez niego materia\u0142 nie wywo\u0142ywa\u0142 \u017cadnych skojarze\u0144 ani emocji, pozwala\u0142 tworzy\u0107 serie dowolnej d\u0142ugo\u015bci i nie dawa\u0142 \u0142atwych podstaw do u\u017cycia mnemotechnik.<\/p>\n\n

Co istotne, Ebbinghaus nie bada\u0142, czy dana seria zosta\u0142a zapomniana, czy nie, z g\u00f3ry zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce nie b\u0119dzie w stanie ich odtworzy\u0107 w ca\u0142o\u015bci. Mierzy\u0142 natomiast oszcz\u0119dno\u015b\u0107 czasu lub ilo\u015bci powt\u00f3rze\u0144, jakie by\u0142y mu potrzebne do ponownego zapami\u0119tania (ang. relearning<\/em>) takiego materia\u0142u po up\u0142ywie czasu. W ramach ka\u017cdego testu zapami\u0119tywa\u0142 kilka serii, z kt\u00f3rych ka\u017cda sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu sylab, odczytuj\u0105c je i recytuj\u0105c do skutku, czyli do samodzielnego odtworzenia z pami\u0119ci w ca\u0142o\u015bci. Mierzy\u0142 przy tym liczb\u0119 przebieg\u00f3w odczytu i recytowania prowadz\u0105cych do pe\u0142nego zapami\u0119tania serii oraz \u015bredni czas po\u015bwi\u0119cany na odczyt b\u0105d\u017a recytowanie pojedynczej sylaby. Nast\u0119pnie por\u00f3wnywa\u0142 czas potrzebny do zapami\u0119tania zupe\u0142nie nowej serii z czasem potrzebnym do jej ponownego zapami\u0119tania, w ten spos\u00f3b szacuj\u0105c \u201eoszcz\u0119dno\u015b\u0107 nauki\u201d, kt\u00f3ra wed\u0142ug niego przek\u0142ada\u0142a si\u0119 wprost na stopie\u0144 pami\u0119tania, czyli retencj\u0119 danej serii.<\/p>\n\n

W ramach swoich bada\u0144 Ebbinghaus wykona\u0142 kilka serii eksperyment\u00f3w, w kt\u00f3rych bada\u0142:<\/p>\n\n

  1. liczb\u0119 przebieg\u00f3w zapami\u0119tywania potrzebn\u0105 do odtworzenia z pami\u0119ci serii sylab o okre\u015blonej d\u0142ugo\u015bci (rozdzia\u0142 5),<\/li>
  2. wp\u0142yw liczby przebieg\u00f3w przy pierwszym zapami\u0119tywaniu (od niewystarczaj\u0105cej do nadmiarowej) na oszcz\u0119dno\u015b\u0107 ponownej nauki po 24 godzinach (rozdzia\u0142 6)<\/li>
  3. czas sp\u0119dzany na ponowne nauczenie serii sylab (pierwsza ponowna nauka) po interwale odpowiednio: 20 minut, 1 godzina, 9 godzin oraz 1, 2, 6 i 31 dni (rozdzia\u0142 7)<\/li>
  4. ilo\u015b\u0107 powt\u00f3rze\u0144 serii potrzebn\u0105 do ponownego zapami\u0119tania serii o r\u00f3\u017cnych d\u0142ugo\u015bciach w kolejnych 6 dniach (kolejne 6 sesji ponownej nauki) w odst\u0119pach 24-godzinnych (rozdzia\u0142 8)<\/li>
  5. wp\u0142yw przestawie\u0144 kolejno\u015bci sylab w seriach na oszcz\u0119dno\u015b\u0107 ich ponownej nauki (rozdzia\u0142 9).<\/li><\/ol>\n\n

    Dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej cytowane efekty bada\u0144 Ebbinghausa dotycz\u0105 jego eksperyment\u00f3w opisanych w dziale 7, w kt\u00f3rych psycholog zaproponowa\u0142 formu\u0142\u0119 okre\u015blaj\u0105c\u0105, jak oszcz\u0119dno\u015b\u0107 ponownej nauki zale\u017ca\u0142a od up\u0142ywu czasu od pierwszego zapami\u0119tania studiowanych przez niego serii sylab. Oszcz\u0119dno\u015bci te si\u0119ga\u0142y od 58% dla najkr\u00f3tszego interwa\u0142u 20 minut, poprzez 34% dla jednego dnia, do 21% dla 31 dni. Ebbinghaus uzna\u0142, \u017ce oszcz\u0119dno\u015bci te s\u0105 miar\u0105 wielko\u015bci pami\u0119tania na koniec ka\u017cdego interwa\u0142u. Bazuj\u0105c na wynikach eksperymentu, Ebbinghaus skonstruowa\u0142 matematyczn\u0105 formu\u0142\u0119, kt\u00f3ra opisywa\u0142a oszcz\u0119dno\u015b\u0107 pierwszego douczania b, co interpretuje jako retencj\u0119, poprzez funkcj\u0119 zale\u017cn\u0105 od logarytmu czasu t, kt\u00f3ry up\u0142yn\u0105\u0142 od pierwszego skutecznego zapami\u0119tania:<\/p>\n\n

    b = 100k\/((log t)c +k),<\/p>\n\n

    gdzie k i c to odpowiednio dobrane warto\u015bci sta\u0142e, tak by zapewni\u0107 maksymaln\u0105 zgodno\u015b\u0107 z pomiarami eksperymentu. Ebbinghaus nie w\u0142\u0105czy\u0142 do swojej pracy \u017cadnych wykres\u00f3w, ale jego krzyw\u0105 zapominania mo\u017cna odtworzy\u0107 z danych tabelarycznych w jego pracy.<\/p>\n\n

    \"Krzywa<\/figure>\n\n

    Krzywa Ebbinghausa. \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>SuperMemo.guru<\/a><\/p>\n\n

    Badania nad wp\u0142ywem powt\u00f3rek na nauk\u0119 w XX wieku<\/h2>\n\n

    Przez ponad 100 lat badania Ebbinghausa nie przebi\u0142y si\u0119 do mainstream\u2019u psychologii i dydaktyki. Tematem retencji pami\u0119tania i powt\u00f3rek zajmowali si\u0119 nieliczni naukowcy i praktycy, kt\u00f3rych jednak warto wspomnie\u0107. W 1932 roku Prof. C. A. Mace, brytyjski filozof i psycholog, zaproponowa\u0142 schemat powt\u00f3rze\u0144 oparty o interwa\u0142y (odst\u0119py) 1, 2, 4, 8 itd. dni. W 1939 roku H. F. Spitzer opublikowa\u0142<\/a> wyniki masowego eksperymentu, w kt\u00f3rym zastosowa\u0142 r\u00f3\u017cne cykle test\u00f3w dla r\u00f3\u017cnych grup uczni\u00f3w. W latach 1960-tych i 70-tych swoje prace na temat pami\u0119ci i optymalnych cykli powt\u00f3rek publikowali m.in. H. Simon oraz R. Bjork. R\u00f3wnie\u017c w tym okresie (1967) P. Pimsleur, ameryka\u0144ski j\u0119zykoznawca i autor kurs\u00f3w j\u0119zykowych, opublikowa\u0142 kr\u00f3tki artyku\u0142 \u201eA memory schedule<\/a>\u201d, w kt\u00f3rym by\u0107 mo\u017ce po raz pierwszy pojawia si\u0119 charakterystyczny pi\u0142owy wykres prawdopodobie\u0144stwa pami\u0119tania. Pimsleur, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na w\u0142asne do\u015bwiadczenie oraz kilka innych publikacji, stawia hipotez\u0119, \u017ce \u201eidealny\u201d cykl nauki obejmuje powt\u00f3rki w interwa\u0142ach rosn\u0105cych wyk\u0142adniczo, czyli np. 5 sekund, 52 = 25 sekund, 53 = 125 sekund itd. W 1972 roku Sebastian Leitner, niemiecki dziennikarz i popularyzator nauki, opublikowa\u0142 praktyczny pomys\u0142 systemu organizuj\u0105cego powt\u00f3rki<\/a> informacji zapisanych na fiszkach. Pomys\u0142 polega na przesuwaniu fiszek pomi\u0119dzy kolejnymi pude\u0142kami. Fiszki w pude\u0142ku pierwszym powtarzane s\u0105 codziennie, w kolejnych coraz rzadziej. Fiszki powt\u00f3rzone z sukcesem l\u0105duj\u0105 w kolejnym pude\u0142ku, a niepami\u0119tane w zale\u017cno\u015bci od wersji systemu s\u0105 cofane do poprzedniego lub do pierwszego pude\u0142ka.<\/p>\n\n

    \"Krzywa<\/figure>\n\n

    System Leitnera. \u0179r\u00f3d\u0142o: <\/em>Wikipedia<\/a><\/p>\n\n

    Wad\u0105 prezentowanych dot\u0105d cykli by\u0142a ich sztywno\u015b\u0107, czyli brak mo\u017cliwo\u015bci dynamicznego dostosowania do charakteru zapami\u0119tywanych informacji. Zar\u00f3wno Ebbinghaus jak Pimsleur sami zauwa\u017caj\u0105, \u017ce prezentowane przez nich wyniki s\u0105 charakterystyczne dla danego typu lub trudno\u015bci zapami\u0119tywanych danych. Formu\u0142a Ebbinghausa dotyczy\u0142a charakterystyki pami\u0119tania podczas pr\u00f3by pierwszej powt\u00f3rki serii 13 bezsensownych sylab. W rozdziale 8 swojej pracy pisze on, \u017ce podobny wynik m\u00f3g\u0142by by\u0107 osi\u0105gni\u0119ty tylko dla serii o zbli\u017conej d\u0142ugo\u015bci. Pimsleur, kt\u00f3ry koncentrowa\u0142 si\u0119 na zapami\u0119tywaniu s\u0142ownictwa, zauwa\u017ca, \u017ce by\u0142oby (sic) g\u0142upot\u0105 oczekiwa\u0107, \u017ce ten sam cykl powt\u00f3rze\u0144 mo\u017ce by\u0107 zastosowany dla wszystkich s\u0142\u00f3w. Jak pisze, kr\u00f3tkie, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105ce, spokrewnione s\u0142owo (np. fr. le garage<\/em>) mo\u017ce wymaga\u0107 ma\u0142ej liczby powt\u00f3rek, podczas gdy d\u0142ugie, rzadkie i niespokrewnione (np. fr. ahurissement<\/em>) \u2014 bardzo wielu. Ponadto, jak ju\u017c wiemy, s\u0142owo, kt\u00f3re z punktu widzenia jednej osoby czy j\u0119zyka rodzimego b\u0119dzie \u0142atwe czy spokrewnione, wcale nie b\u0119dzie takim dla innej osoby pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 innymi j\u0119zykami. Zatem niezale\u017cnie od tego, jak dok\u0142adne by\u0142y opisywane tu obserwacje czy intuicje, dotyczy\u0142y one konkretnych przypadk\u00f3w danych bez mo\u017cliwo\u015bci optymalnego zastosowania dla innych. Do przezwyci\u0119\u017cenia tego ograniczenia potrzebne by\u0142o zastosowanie analizy komputerowej du\u017cej ilo\u015bci r\u00f3\u017cnorodnych danych z nauki na przestrzeni d\u0142u\u017cszego okresu czasu. W latach 1980-tych Piotr Wo\u017aniak (kt\u00f3ry wymy\u015bli\u0142 spaced repetition<\/a> i stworzy\u0142 metod\u0119 SuperMemo<\/a>), szukaj\u0105c metod umo\u017cliwiaj\u0105cych mu skuteczn\u0105 nauk\u0119 du\u017cych ilo\u015bci danych, doszed\u0142 do wniosku, \u017ce je\u017celi odkryje w\u0142a\u015bciwy schemat pami\u0119tania, mo\u017ce u\u017cy\u0107 komputera do optymalnego modelowania sobie i innym u\u017cytkownikom indywidualnie nauki ka\u017cdej informacji z osobna.<\/p>\n\n

    Jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki?<\/h2>\n\n

    W 1982 roku Wo\u017aniak, wtedy student biologii molekularnej, by\u0142 sfrustrowany tym, jak wiele informacji musia\u0142 przyswaja\u0107 w ramach studi\u00f3w, a jak niewiele z nich by\u0142 w stanie pami\u0119ta\u0107 po paru miesi\u0105cach od egzaminu. Zacz\u0105\u0142 notowa\u0107 i aktywnie przegl\u0105da\u0107 informacje potrzebne mu do nauki biochemii i angielskiego. By\u0142y to tysi\u0105ce par pyta\u0144 i odpowiedzi. Zapisywa\u0142 je na kartkach, kt\u00f3re przegl\u0105da\u0142 nieregularnie w miar\u0119 dost\u0119pno\u015bci czasu, zawsze notuj\u0105c dat\u0119 powt\u00f3rki, oznaczaj\u0105c informacje niepami\u0119tane i zapisuj\u0105c ich liczb\u0119. Na tym materiale odkrywa\u0142 dla siebie i stosowa\u0142 pierwsze zasady skutecznego formu\u0142owania wiedzy<\/a>. Nale\u017ca\u0142y do nich m.in. zasada testowania swojej wiedzy poprzez aktywne przypomnienia (ang. active recall), w odr\u00f3\u017cnieniu od np. biernego czytania, czy zasada minimalizowania informacji (ang. minimum information principle), tak aby w pojedynczym pytaniu skupi\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na jednej konkretnej informacji, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142 opanowa\u0107. Z czasem zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce kolejne powt\u00f3rki wzmacniaj\u0105 pami\u0119tanie poszczeg\u00f3lnych informacji, a ka\u017cda z nich ma w\u0142asny \u201ecykl \u017cycia\u201d. Na podstawie analizy lu\u017anych danych z tych powt\u00f3rek Wo\u017aniak wykre\u015bli\u0142 swoj\u0105 pierwsz\u0105 krzyw\u0105 zapominania.<\/p>\n\n

    \"Krzywa<\/figure>\n\n
    \"Krzywa<\/figure>\n\n

    Notatki z eksperyment\u00f3w Wo\u017aniaka w latach 1982-1984
    <\/em><\/em><\/p>\n\n

    W 1985 roku Wo\u017aniak, nie dysponuj\u0105c jeszcze komputerem, wykona\u0142 seri\u0119 eksperyment\u00f3w z zapami\u0119tywaniem zestaw\u00f3w s\u0142ownictwa j\u0119zyka angielskiego, w kt\u00f3rych mierzy\u0142 liczb\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w podczas kolejnych powt\u00f3rek przy u\u017cyciu r\u00f3\u017cnych interwa\u0142\u00f3w. Bada\u0142 najd\u0142u\u017cszy interwa\u0142 dla dopuszczalnej liczby b\u0142\u0119d\u00f3w, a nast\u0119pnie, przyjmuj\u0105c taki interwa\u0142 jako sta\u0142y sk\u0142adnik cyklu, mierzy\u0142 kolejny itd. Doprowadzi\u0142o go to do okre\u015blenia cyklu rosn\u0105cych okres\u00f3w pomi\u0119dzy powt\u00f3rkami (1, 7, 16, 35 dni, kolejne x2), kt\u00f3re wykorzysta\u0142 do nauki swojej bazy pyta\u0144 biologii cz\u0142owieka oraz sformu\u0142owania metody SuperMemo na papierze<\/a>. Dzi\u015b mo\u017ce si\u0119 to wydawa\u0107 szokuj\u0105ce, ale w tym czasie Wo\u017aniak nie mia\u0142 poj\u0119cia o publikacjach Ebbinghausa, Spitzera czy Bjorka. Internet nie istnia\u0142, dotarcie takich publikacji wymaga\u0142o \u017cmudnego przeszukiwania zasob\u00f3w bibliotek. Wo\u017aniak by\u0142 jednak przede wszystkim skupiony na swojej w\u0142asnej nauce i wyci\u0105ganiu wniosk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142y j\u0105 uczyni\u0107 bardziej skuteczn\u0105. By\u0142 przekonany, \u017ce kto\u015b przed nim musia\u0142 ju\u017c dok\u0142adniej zmierzy\u0107 najlepsze interwa\u0142y mi\u0119dzy powt\u00f3rkami, ale uzna\u0142, \u017ce wykonanie w\u0142asnych eksperyment\u00f3w b\u0119dzie ciekawsze i szybsze ni\u017c szukanie w literaturze naukowej. Jak sam przyznaje, dopiero w latach 1986-87 sp\u0119dzi\u0142 sporo czasu w bibliotece uniwersyteckiej, gdzie szuka\u0142 dobrych bada\u0144 na temat optymalizacji powt\u00f3rek. Nie znalaz\u0142 jednak nic takiego, co poszerzy\u0142oby jego w\u0142asne do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n

    Jesieni\u0105 1985 roku Wo\u017aniak rozpocz\u0105\u0142 studia na kierunku informatyka, a kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej kupi\u0142 sw\u00f3j pierwszy komputer osobisty ZX Spectrum. W ZX dane za ka\u017cdym razem musia\u0142y by\u0107 wgrywane do pami\u0119ci komputera z ta\u015bmy magnetofonowej, co skutecznie ogranicza\u0142o jego mo\u017cliwo\u015bci, ale nie przeszkodzi\u0142o to w wykonaniu licznych symulacji i analiz. W tym czasie Wo\u017aniak doszed\u0142 m.in. do wniosku, \u017ce przyrost wiedzy z zastosowaniem jego metody jest prawie liniowy, czyli nie zwalnia ze wzrastaj\u0105c\u0105 ilo\u015bci\u0105 pami\u0119tanego materia\u0142u, a najszybsze tempo przyswajania nowych informacji m\u00f3g\u0142by osi\u0105gn\u0105\u0107, pozwalaj\u0105c, by ilo\u015b\u0107 informacji zapomnianych podczas powt\u00f3rek si\u0119gn\u0119\u0142a 20-30%.<\/p>\n\n

    W 1987 roku dzi\u0119ki pomocy rodziny Wo\u017aniakowi uda\u0142o si\u0119 kupi\u0107 pierwszy komputer typu PC wyposa\u017cony w dysk twardy, dzi\u0119ki czemu po trzech miesi\u0105cach, 13 grudnia 1987, zacz\u0119\u0142a dzia\u0142a\u0107 pierwsza wersja programu (aplikacji) SuperMemo. Wo\u017aniak u\u017cy\u0142 jej do zapami\u0119tania ponad 10 tysi\u0119cy informacji w ci\u0105gu pierwszego roku, buduj\u0105c w ten spos\u00f3b pocz\u0105tek ogromnej bazy danych, na kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142 prowadzi\u0107 swoje dalsze badania. Pierwsza aplikacja wykorzystywa\u0142a zmodyfikowan\u0105 wersj\u0119 algorytmu SuperMemo (zwan\u0105 SM-2), kt\u00f3ra ka\u017cdej informacji z osobna przypisywa\u0142a dynamicznie obliczany wsp\u00f3\u0142czynnik trudno\u015bci, wp\u0142ywaj\u0105cy indywidualnie na d\u0142ugo\u015b\u0107 interwa\u0142\u00f3w. Informacje zapomniane rozpoczyna\u0142y sw\u00f3j cykl powt\u00f3rek od nowa, zachowuj\u0105c jednak aktualn\u0105 ocen\u0119 trudno\u015bci. W 1998 r. algorytm SM-2 zosta\u0142 udost\u0119pniony publicznie\u00a0na stronach supermemo.com<\/a>, do dzi\u015b stanowi\u0105c inspiracj\u0119 dla wielu innych aplikacji implementuj\u0105cych inteligentne powt\u00f3rki. Od wielu lat korzysta z niego m.in. Anki, przez pewien czas by\u0142 wykorzystywany w Quizlecie.<\/p>\n\n

    \"Krzywa<\/figure>\n\n

    Pierwsza aplikacja SuperMemo<\/em><\/em><\/p>\n\n

    Wo\u017aniak jednak tworzy\u0142 kolejne wersje algorytmu, doskonal\u0105c jego dok\u0142adno\u015b\u0107 oraz adaptowalno\u015b\u0107 do indywidualnej charakterystyki u\u017cytkownika i materia\u0142u, kt\u00f3ry zapami\u0119tuje. W odr\u00f3\u017cnieniu od SM-2 kolejne wersje bazowa\u0142y m.in. na pomiarze faktycznej retencji wiedzy u\u017cytkownika, kt\u00f3ra stanowi\u0142a informacj\u0119 zwrotn\u0105 wp\u0142ywaj\u0105c\u0105 na dostosowanie dzia\u0142ania algorytmu. Pozwoli\u0142o to sterowa\u0107 powt\u00f3rkami tak, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 oczekiwany poziom retencji. Standardowo wynosi on 90%, ale poniewa\u017c algorytm jest w stanie przewidywa\u0107 prawdopodobie\u0144stwo pami\u0119tania informacji przez u\u017cytkownika w dowolnym momencie, mo\u017cna ten poziom ustali\u0107 na np. 80% albo 95%, co przek\u0142ada si\u0119 na zmniejszenie lub zwi\u0119kszenie intensywno\u015bci powt\u00f3rek. R\u00f3wnolegle Wo\u017aniak publikowa\u0142 teoretyczne podstawy swoich bada\u0144 w formie pracy magisterskiej, doktorskiej, artyku\u0142\u00f3w oraz bie\u017c\u0105cych publikacji na stronach SuperMemo.com. Dzi\u015b komplet jego publikacji mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie SuperMemo Guru<\/a>. Jak dot\u0105d zwie\u0144czeniem tych bada\u0144 jest powsta\u0142y w 2016 r. algorytm SM-17, w pe\u0142ni oparty o teori\u0119 dw\u00f3ch sk\u0142adnik\u00f3w pami\u0119ci<\/a>.<\/p>\n\n

    O ile wi\u0119c, wed\u0142ug wiedzy, kt\u00f3r\u0105 posiadamy, Platon mo\u017ce by\u0107 uznany za pioniera filozoficznych rozwa\u017ca\u0144 nad pami\u0119ci\u0105, Ebbinghaus za pioniera matematycznego podej\u015bcia do bada\u0144 nad zapominaniem, Piotra Wo\u017aniaka nale\u017cy z pewno\u015bci\u0105 uzna\u0107 za pioniera optymalizacji powt\u00f3rek (spaced repetition), czyli metody wyznaczania optymalnych przypomnie\u0144 tak, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzony poziom retencji. Dzi\u0119ki zastosowaniu komputer\u00f3w jego metoda mog\u0142a zosta\u0107 w aplikacjach SuperMemo zindywidualizowana do potrzeb konkretnego u\u017cytkownika.<\/p>\n\n

    Wi\u0119cej o historii SuperMemo i spaced repetition znajdziecie w artykule \u201cTrue history of spaced repetition\u201d Piotra Wo\u017aniaka<\/a>.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci. Rozwa\u017cania nad pami\u0119ci\u0105 zajmowa\u0142y my\u015bli greckich filozof\u00f3w. Swoje prace po\u015bwi\u0119cili jej Platon (427-347 p.n.e.) oraz jego ucze\u0144 i krytyk Arystoteles (388-322 p.n.e.). Ten ostatni zebra\u0142 swoje przemy\u015blenia m.in. w traktacie \u201eO pami\u0119ci i przypominaniu sobie\u201d. \u0141aci\u0144skie powiedzenie repetitio mater studiorum est (pl. powtarzanie jest matk\u0105 nauki) dowodzi, \u017ce ju\u017c staro\u017cytni Rzymianie zdawali sobie doskonale spraw\u0119 z wp\u0142ywu powt\u00f3rze\u0144 na pami\u0119tanie, cho\u0107 pewnie nie byli w stanie uj\u0105\u0107 tej relacji w liczbach.","protected":false},"author":4,"featured_media":26743,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201,113],"tags":[914,709,713,907,712],"class_list":["post-26723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-metoda","category-nauka-z-supermemo","tag-inteligentne-powtorki","tag-kurs-jezyka","tag-kursy-jezykowe","tag-metoda-supermemo","tag-nauka-jezykow"],"acf":[],"yoast_head":"\nKto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SuperMemo\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-01T07:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-29T13:27:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/image-21.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tomasz Nowakowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tomasz Nowakowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\"},\"author\":{\"name\":\"Tomasz Nowakowski\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/fc8a61e3fed1d9c8a4ab1015696b31f3\"},\"headline\":\"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition? O historii inteligentnych powt\u00f3rek\",\"datePublished\":\"2021-09-01T07:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-29T13:27:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\"},\"wordCount\":2269,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization\"},\"keywords\":[\"inteligentne powt\u00f3rki\",\"kurs j\u0119zyka\",\"kursy j\u0119zykowe\",\"metoda SuperMemo\",\"nauka j\u0119zyk\u00f3w\"],\"articleSection\":[\"Metoda\",\"Nauka z SuperMemo\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\",\"url\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\",\"name\":\"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#website\"},\"datePublished\":\"2021-09-01T07:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-29T13:27:24+00:00\",\"description\":\"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"SuperMemo\",\"item\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nauka z SuperMemo\",\"item\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/nauka-z-supermemo\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Metoda\",\"item\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/nauka-z-supermemo\/metoda\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition? O historii inteligentnych powt\u00f3rek\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#website\",\"url\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\",\"name\":\"SuperMemo\",\"description\":\"SuperMemo\u00ae - skuteczna nauka j\u0119zyk\u00f3w online.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization\",\"name\":\"SuperMemo World\",\"url\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/supermemo_logo696x696.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/supermemo_logo696x696.png\",\"width\":696,\"height\":696,\"caption\":\"SuperMemo World\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/fc8a61e3fed1d9c8a4ab1015696b31f3\",\"name\":\"Tomasz Nowakowski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70faf62a972ca49c3598acf95055c6f2b79e15c78be63ee157a6f7c9a09acb61?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70faf62a972ca49c3598acf95055c6f2b79e15c78be63ee157a6f7c9a09acb61?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tomasz Nowakowski\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo","description":"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo","og_description":"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.","og_url":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition","og_site_name":"SuperMemo","article_published_time":"2021-09-01T07:00:00+00:00","article_modified_time":"2022-08-29T13:27:24+00:00","og_image":[{"width":800,"height":800,"url":"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/image-21.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Tomasz Nowakowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Tomasz Nowakowski","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition"},"author":{"name":"Tomasz Nowakowski","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/fc8a61e3fed1d9c8a4ab1015696b31f3"},"headline":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition? O historii inteligentnych powt\u00f3rek","datePublished":"2021-09-01T07:00:00+00:00","dateModified":"2022-08-29T13:27:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition"},"wordCount":2269,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization"},"keywords":["inteligentne powt\u00f3rki","kurs j\u0119zyka","kursy j\u0119zykowe","metoda SuperMemo","nauka j\u0119zyk\u00f3w"],"articleSection":["Metoda","Nauka z SuperMemo"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition","url":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition","name":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition?- SuperMemo","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#website"},"datePublished":"2021-09-01T07:00:00+00:00","dateModified":"2022-08-29T13:27:24+00:00","description":"Odpowied\u017a na pytanie jak powsta\u0142y inteligentne powt\u00f3rki czy te\u017c spaced repetition, mo\u017cna rozpocz\u0105\u0107 od odniesienia si\u0119 do staro\u017cytno\u015bci.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kto-wymyslil-spaced-repetition#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"SuperMemo","item":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nauka z SuperMemo","item":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/nauka-z-supermemo"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Metoda","item":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/blog\/kategoria\/nauka-z-supermemo\/metoda"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Kto wymy\u015bli\u0142 spaced repetition? O historii inteligentnych powt\u00f3rek"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#website","url":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl","name":"SuperMemo","description":"SuperMemo\u00ae - skuteczna nauka j\u0119zyk\u00f3w online.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#organization","name":"SuperMemo World","url":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/supermemo_logo696x696.png","contentUrl":"https:\/\/www.supermemo.com\/wp-content\/uploads\/supermemo_logo696x696.png","width":696,"height":696,"caption":"SuperMemo World"},"image":{"@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/fc8a61e3fed1d9c8a4ab1015696b31f3","name":"Tomasz Nowakowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70faf62a972ca49c3598acf95055c6f2b79e15c78be63ee157a6f7c9a09acb61?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/70faf62a972ca49c3598acf95055c6f2b79e15c78be63ee157a6f7c9a09acb61?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tomasz Nowakowski"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26723\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.supermemo.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}